Salezjanie Księdza Bosko w Polsce

Wspólnota NMP Wspomożenia Wiernych - Aleksandrów Kujawski

dyrektor
ks. Zbigniew Adamiak
Adres: 

ul. F. Szczygłowskiego 5
87-700 Aleksandrów Kujawski

Telefon: 
54 282 42 49
Email: 
aleksandrow-ww@salezjanie.pl
www:
Data erygowania: 
4 czerwca 1991 r.
Historia i teraźniejszość: 
Początki pracy salezjanów w Aleksandrowie Kujawskim (1919 - 1939)

Pierwsi salezjanie przybyli do Aleksandrowa Kujawskiego 13 sierpnia 1919 roku, aby na zaproszenie ks. Franciszka Szczygłowskiego objąć prowadzenie szkoły noszącej nazwę: Szkoła Realna Polskiej Macierzy Szkolnej. Ksiądz Szczygłowski jako inicjator tego dzieła oświatowego pragnął zapewnić mu dalszy rozwój i stabilizację, stąd za pozwoleniem i akceptacją kurii diecezjalnej kujawsko - kaliskiej zaproponował salezjanom przejęcie szkoły i podjęcie w niej pracy wychowawczej. Zgromadzenie to wyzwanie przyjęło. Od samego początku pracy w Aleksandrowie salezjanie pragnęli przekształcić szkołę w typowy zakład funkcjonujący zgodnie z zaleceniami Księdza Bosko.

Czuwali nad sumiennością uczniów w wypełnianiu swoich obowiązków, pielęgnowali ducha narodowego, dbali o wychowanie religijne. Pewien zamęt w rozwoju tego dzieła wprowadziła wojna polsko - bolszewicka z 1920 roku. Część młodzieży wzięła w niej czynny udział, natomiast w samym budynku szkolnym mieścił się przez pewien czas szpital wojskowy. W styczniu 1921 roku szkoła mogła już normalnie funkcjonować w swoich budynkach. Od tej pory aż do wybuchu II wojny światowej będzie można zauważyć stały rozwój poziomu naukowego i pedagogicznego tej placówki salezjańskiej.

W roku 1921 po pomyślnej wizytacji szkoły przez lustratorów wyznaczonych przez sejmik powiatowy, władze oświatowe zdecydowały się zlikwidować gimnazjum w Radziejowie, a całą młodzież skoncentrować właśnie w Aleksandrowie, w szkole prowadzonej przez zakonników. Powzięto też myśl o rozpoczęciu budowy internatu. 14 września 1923 roku ks. biskup Stanisław Zdzitowiecki poświęcił kamień węgielny pod budowę gmachu w którym mieścić się miało przyszłe Kolegium Kujawskie X.X. Salezjanów. Budowę prowadziło zgromadzenie przy wydatnej pomocy mieszkańców Aleksandrowa i Sejmiku Nieszawskiego. Po czterech latach prac budowlanych 25 czerwca 1927 roku uroczystego otwarcia i poświęcenia internatu dokonał kardynał August Hlond - Prymas Polski, wywodzący się ze Zgromadzenia Salezjańskiego.

Wcześniej, bo w kwietniu tegoż roku Polska Macierz Szkolna zrzekła się na rzecz salezjanów posiadania tytułu szkoły. Pismem z dnia 17 czerwca 1927 roku Ministerstwo WRiOP wydało zgromadzeniu koncesję na prowadzenie szkoły o nazwie: Kolegium Kujawskie Księży Salezjanów w Aleksandrowie Kujawskim. Perspektywy rozwoju szkoły w związku z wybudowaniem bursy znacznie wzrosły. Liczba uczniów gimnazjum niemal stale przekraczała 200 osób, a w roku szkolnym 1930/31 osiągnęła nawet liczbę 310 uczniów. W szkole funkcjonował teatrzyk szkolny, chór, orkiestra dęta i drużyna harcerska. Prężny rozwój Kolegium Kujawskiego został przerwany wybuchem II wojny światowej.

Lata wojny i okupacji (1939 - 1945)

Prężny rozwój dzieł salezjańskich w II Rzeczypospolitej przerwany został agresją niemiecką i sowiecką we wrześniu 1939 r. 4 września na wskutek bombardowania Zakładu Salezjańskiego i miasta, część księży powędrowała w kierunku Warszawy, a kilku na czele z księdzem dyrektorem Franciszkiem Malornym czuwało nad gimnazjum. Schronili się u pobliskiego proboszcza na plebani. Po zajęciu Aleksandrowa Niemcy urządzili w części internatu szpital wojenny.

Na początku października ksiądz dyrektor Malorny powziął decyzję o powrocie do gimnazjum. Wraz z nim powrócił ksiądz Ignacy Czogała oraz trzech asystentów: kl. Bonawentura Kołubowski, kl. Wincenty Żukowski oraz kl. Czesław Bertel. Początkowo wydawało się, że są bezpieczni. Jednak 15 października do Zakładu wkroczyło gestapo. Salezjanów aresztowano i umieszczono na Piaskach w Aleksandrowie. Niemcy zgromadzili tam kapłanów z dekanatu aleksandrowskiego i nieszawskiego. Stamtąd 4 listopada wywieziono wszystkich do Fortu VII w Toruniu. Po kilku dniach strasznych tortur, księży przewieziono do klasztoru ojców Werbistów w Górnej Grupie. Gestapo przetrzymywało tutaj 86 duchownych diecezjalnych i zakonnych z Bydgoszczy, Torunia i okolic. Był to ostatni etap gehenny salezjanów z Aleksandrowa.

18 listopada z klasztoru Werbistów wywieziono ich wraz z 10 innymi duchownymi do pobliskiego lasu i tam rozstrzelano. Ich grobów po dzień dzisiejszy nie odnaleziono. Rzekomym powodem stracenia był odwet za znęcanie się Polaków w pierwszych dniach września nad ludnością niemiecką w Aleksandrowie i okolicy, jak również nad lotnikami, którzy zostali straceni dnia 4 września w pobliżu wsi Służewo. W opuszczonym gimnazjum aleksandrowskim pozostali dwaj bracia zakonni - koadiutorzy: Konstanty Boryczko oraz Józef Klytta. Zamieszkali w budynku gospodarskim (tam, gdzie dzisiaj mieści się szkoła podstawowa).

Tagi