Salezjanie Księdza Bosko w Polsce

System prewencyjny w placówkach opiekuńczo – wychowawczych (recenzja)

ks. Piotr Szlufik SDB
Pozycja "Zastosowanie systemu prewencyjnego Księdza Jana Bosko w placówkach opiekuńczo – wychowawczych" może być ciekawą pomocą teoretyczną dla studentów pedagogiki. Jej lekturą mogą się także zainteresować osoby zaangażowane w pracę wychowawczo – edukacyjną, nie tylko w placówkach salezjańskich.

Salezjanie w Polsce ciągle starają się odczytywać współczesne znaki czasu na polu edukacyjno – wychowawczym i dostosowywać prowadzone przez nich dzieła do rodzących się potrzeb. Wyrazem tych wysiłków są powstałe po roku 2000 ośrodki opiekuńczo-wychowawcze, choćby w Trzcińcu, Poznaniu, Różanymstoku czy Kniewie. Od 1 lipca 2012 r. w Częstochowie działa Całodobowa Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza im. św. Dominika Savio. Dzieło znalazło swoją siedzibę w obiekcie zajmowanym wcześniej przez Salezjański Ośrodek Wychowania i Animacji (SOWA) i od samego początku istnienia stara się o promocję salezjańskiej myśli pedagogicznej oraz integrację ze środowiskiem wychowawców, pedagogów i tych, którzy pedagogiką zajmują się naukowo.

W tym celu 19 października 2013 r. częstochowska placówka zorganizowała Sympozjum Pedagogiczne Placówek Opiekuńczo – Wychowawczych nt. Zastosowanie „Systemu prewencyjnego” księdza Jana Bosko w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Owocem tego wydarzenia jest wydana w 2014 r. niewielka, bo licząca sto stron, książka o tym samym, co sympozjum tytule.

Publikacja jest zbiorem siedmiu artykułów, które poprzedza krótka Przedmowa (s. 5) ks. Lonczaka. Blok artykułów otwiera tekst autorstwa ks. prof. dr. hab. Kazimierza Misiaszka pt.: Główne idee systemu prewencyjnego św. Jana Bosko (s. 7–39). Ks. Misiaszek, dyrektor Instytutu Teologii Praktycznej UKSW, podejmuje cztery zasadnicze kwestie: kontekst historyczny systemu prewencyjnego (s. 7–17), podstawowe zasady wychowania prewencyjnego (s. 17–27), środowisko wychowawcze w systemie prewencyjnym (s. 27–31) i styl interakcji: wychowawca – wychowanek (s. 31–38). Wystąpienie kończą wnioski Autora (s. 38–39).

Kolejny artykuł stanowi treść prelekcji dr hab. Anny Fidelis. Przedmiotem refleksji Prelegentki była Koncepcja resilience w teorii i praktyce resocjalizacyjnej (s. 41–50). Autorka w swoim referacie przybliża założenia koncepcji resilience, którą na gruncie polskim tłumaczy się jako sprężystość psychiczna, odporność na zranienie lub rezyliencja (s. 44). W oparciu o badania naukowe profesor Fidelis ukazuje, w dalszej części referatu, znaczenie tej teorii i jej możliwości wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej.

Temat Przyjaźń w relacjach interpersonalnych wychowawca – wychowanek: szanse i zagrożenia (s. 51–66) podejmuje trzeci artykuł książki. Jego autorem jest wykładowca Salezjańskiego Uniwersytetu Papieskiego (UPS) w Rzymie, ks. dr Zbigniew Formella, dyrektor Instytutu Psychologii tegoż Uniwersytetu. W swoim artykule ks. Formella zwraca uwagę na znaczenie relacji przyjaźni, o którą troszczył się św. Jan Bosko w dziele wychowawczym prowadzonym na Valdocco. Główne przesłanie Autora zawarte jest w zdaniu: Osoba pedagoga jest najbardziej właściwą w powołaniu, jakie pełni, do obejmowania ciepłem przyjaźni i jej światłem swoich wychowanków, zwłaszcza tych, którzy nie zaznali zbyt wiele ciepła rodzinnego. (s. 66).

Następne artykuły to swego rodzaju dwugłos salezjańskich praktyków: ks. Mariusza Słomińskiego i ks. Arnolda Zimnickiego. Pierwszy z salezjanów, dyrektor Salezjańskiego Domu Młodzieży w Poznaniu, podjął temat: Aktualne perspektywy i zagrożenia wychowanków placówek opiekuńczo – wychowawczych (s. 67–71). Autor przedłożenia zwraca uwagę na wiele trudnych problemów młodzieży, która trafia do poznańskiej placówki: zaburzone relacje z rodzicami, niska samoocena, uzależnienia, trudności w nauce i kształceniu zawodowym, brak zasad postępowania skutkujący demoralizacją wychowanków. Drugie wystąpienie – ks. Zimnickiego, dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Trzcińcu, dotyczy tematu: Dyscyplina w pedagogice księdza Bosko na przykładzie wychowania młodzieży niedostosowanej społecznie (s. 73–79).

Przedostatni artykuł – autorstwa ks. dra Dariusza Buksika, wykładowcy psychologii w UKSW, podejmuje temat: Współpraca zespołu wychowawczego w systemie prewencyjnym. Wychowywać mądrze i odpowiedzialnie (s. 81–89). Ks. Buksik porusza w tej części książki kwestię rozumienia człowieka w psychologii, pożądanych w pracy zespołowej cech wychowawcy – nauczyciela oraz osoby lidera w zespole wychowawczym.

Publikację materiałów z sympozjum zamyka referat Małgorzaty Post – specjalistki psychoterapii uzależnień. Jej wystąpienie dotyczyło zagadnienia zawartego w temacie: Praca wychowawcza w placówkach opiekuńczo – wychowawczych z osobami uzależnionymi (s. 91–98).

Organizatorom sympozjum należy pogratulować pomysłu jego przygotowania oraz ciekawej koncepcji połączenia teorii z praktyką. Świadczy o tym obecność w czasie spotkania przedstawicieli świata nauki, ale i osób z pierwszej linii pracy młodzieżowej. Stąd też w książce są artykuły o charakterze naukowym (4), jak i popularyzatorskim (3), które stanowią wyraz pedagogicznej praxis. Szkoda, że nie wszystkie materiały zostały, od strony formalnej i stylistycznej, dopracowane przez Autorów. Pod tym względem szczególnie odstają artykuły ks. Słomińskiego i ks. Zimnickiego. Sposób prowadzenia wywodu wydaje się nieco chaotyczny, a pod względem treściowym wspomniane referaty nie w pełni odpowiadają tematowi określonemu w tytule. Pomimo to książka jest dowodem zainteresowania się salezjanów pomocą młodzieży trudnej i zagubionej moralnie i duchowo. Pomaga zrozumieć niełatwy świat przeżyć, deficytów i potrzeb, z jakimi młodzież trafia do salezjańskich dzieł wychowawczo-opiekuńczych. Należy mieć nadzieję, że pomysł organizowania sympozjum w Częstochowie będzie kontynuowany i znajdzie swoje odbicie w kolejnych publikacjach.

Pozycja pt.: Zastosowanie systemu prewencyjnego Księdza Jana Bosko w placówkach opiekuńczo – wychowawczych może być ciekawą pomocą teoretyczną dla studentów pedagogiki. Jej lekturą mogą się także zainteresować osoby zaangażowane w pracę wychowawczo – edukacyjną, nie tylko w placówkach salezjańskich.

Tagi